PATHIAN THU AN CHHIAR l6

Share with:
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

ZIRLÂI 6 November 2–8

 PATHIAN THU AN CHHIAR

 SABBATH CHAWHNÛ November 2 
 CHHIAR TÛRTE: Neh. 8:1–8, Deut. 31:9–13, Mat. 17:5, Tirh. 8:26–38, Neh. 8:9–12, Lev. 23:39–43.
 CHÂNGVAWN: “Chutichuan, Pathian Dân bûa mi chu fiah takin an chhiar a, an thil chhiar chu a awmzia an hriatthiam theih nân an hrilhfiah nghâl zêl bawk a” (Nehemia 8:8, NKJV).
 JERUSALEM kulh sak that hna chu zawh a ni ta a. Kawngkhârte vuah a nih chiah khân Israel mite chuan Nehemia kaihhruaina hnuaiah an hna pui ber chu an hlenchhuak ta a ni. Kulh bangte siam that a nih tâkah chuan an chheh vêla chêng hnam dangte chu an zâm hle mai a, a chhan pawh hna chu Pathianin a rawn thawhsak a ni tih an hriat vâng a ni (Neh. 6:16). Hmêlmate hian Israelte Pathian chu a tak taka awm a ni tih an hre ta a, kawng hrang hranga an dodâl chung leh, namêm lova an haw chung pawhin Israel mite chuan thawh an tum hna chu an hlenchhuak ta tho a ni.
 Kulh sak that hna thawh zawh a nih hnu chuan Nehemian Jerusalem awp tûrin mi pahnih—Hanania (a unaupa) leh Hanania (kulhbîng lam hotu) te a ruat a. Anni hi an thlahtute en lova, mi rinawm leh rintlâk, Pathian tih tak an nih avânga thlan chhuah an ni (Neh. 7:2). Kulh sak that hna chu Elul thlaah (chu chu Juda-te calendar-a thla rukna a ni [Neh. 6:15]) zawh a ni a. Hemi hnu hian eng nge an tih leh tâk ang le? A bung dawt lehte hian thla sarihna (Neh. 8:2), Tishri thlaa an thil tih pawimawh tak takte chu min hrilh a. Hêng bung pathumahte hian Israel faten Pathian Thu zâwm tûra thutlûkna an siam dân leh an zawm avânga an thinlung a lâwmzia kan hmu bawk.
 *Tûn kâr zirlâi hi Sabbath nî-a sawi ho thei tûrin lo zir ang che.
 SUNDAY November 3
 MIPUI AN PUNGKHÂWM
 Nehemia 8:1, 2 chhiar la. He thu hian mipuite thinlunga Pathian Thu-in hmun pawimawh tak a chan chhan a sawi chu eng nge ni?
 Juda-ten kulh sak that hna an thawh zawh a, Jerusalem-a an insuan luh hnu chuan thla sarihnaah an zavâiin tualzâwl zau takah chuan an kal khâwm a. Israel mite tân chuan thla sarihna, Tishri thla hi thla azawnga thla pawimawh ber a ni hial mai thei nghe nghe. Hemi thla hi Tâwtawrâwt Kût (hei hi ni khatah hman thin niin Pathian rorêlna lo thleng tûr atâna lo inbuatsaih lâwkna a ni) hman nî atân te, Tlanna Ni (hei hi ni sâwmah hman thin niin rorêlna nî a ni) hman nî atân te, Bâwkte Kût (hei hi ni sâwm leh pangaah hman thin niin Aigupta ram atangin Pathianin a hruai chhuak a, chu mai bâkah thlalêra an thang chhûng zawng khân a awmpui tlat bawk a ni tih hriat rengna a ni) hman nî atân te an dah a. Hemi tuma a kal khâwm nî hi ni khat nî, Tâwtawrâwt Kût an hman nî tak a ni. Hruaitute chuan he inkhâwmpui an neih tûr atân hian Juda hnam zawng zawng chu a hmei a pa-in an sâwm vek a. Dân lehkhabute chu mipui hmâah chhiar chhuah a ni ang a, tichuan, an Pathian chanchin leh an hnam chanchin kal tawhte an lo hre thei dâwn a ni.
 Mipuite chuan Ezra chu an hmâa Mosia Dân rawn lek chhuaka chhiar tûrin an sâwm a. Mi zawng zawngin an hmuh theuh theih nân a dinna tûr dawhsân (pulpit) an siamsak nghe nghe bawk. Hruaitute hian mipuite chu an duh lo chung an khalh khâwm a ni lo va, ‘anmahni’ mipuite hian Ezra chu Lehkhabu rawn keng tûrin an hrilh zâwk a ni. Ezra hian mipuite hmâah Mosia lehkhabute chu a chhiar chhuak ta niin a lang a, chumi zîngah chuan Sinai tlânga Pathianin a pêk dânte pawh hi a tel ve ngei ang.
 Deuteronomi 31:9–13 chhiar la. Hetah hian LALPAN eng nge a hrilh a, chu a thil hrilh atang chuan keimahni tâna tangkâi tûr zirlâi eng engte nge lâk chhuah theih kan neih le?
 Deuteronomi 31:9–13 kan chhiar chuan Israel mite kha Mosian Bâwkte Kût hman chhûnga kal khâwm a, Pathian Dân chhiar rual thîn tûra a hrilh thu kan hmu a. Tin, tute nge kal khâwm tûr tih pawh sawi tel nghâlin, mipa leh hmeichhia, naupang leh an ina chêng ve ram dang mite pawh—an zavâiin an tel vek tûr a ni.
 Nehemia 8:1-in a sawi dân takah phei chu ‘thu khat vua-in’ an kal khâwm tih a ni a. Hei hian ringtute zînga inpumkhatna a awm a pawimawhzia eng tin nge min hrilh?
 THAWHTANNI November 4
 DÂN BU CHHIARA ZÂWMIN
 Ezra chuan mipui lo pung khâwmte hmâa chhiar tûrin ‘Dân bu’ chu a rawn keng a. Hemi tuma a chhiar hi a eng lâi ber nge ni ang? Thu Sâwm Pêk chauh hi chhiarin, chu chu chawhmâ pumin a chhiar nawn tluk tluk mai em ni? Heta Dân bu a tih hi Mosia lehkhabu panga, Hebrai tawnga Torah an tih, Genesis atanga Deuteronomi hi a nih hmêl a. Mahse, ‘dân’ tih tawngkam ngau ngau hi chuan a thil chhiar zînga a then a zâr chauh kha a kâwk si, chuvâng chuan, ‘inkaihhruaina’ tia lehlin ni ta se, a sawi tum a phawk chhuak tha zâwk âwm e. Hêng thute hi kan kal tumna hmun kan thlen ngei theihna tûra kawng min kawhhmuhtu, Pathianin min kaihhruaina dânte a ni. Ezran a han chhiar khân mipuite chuan Pathian mi a nihna anga an hnam chanchin kal tawh, khawvêl siam a nih atanga Josua hun thlengin an hre thar leh ta a. Thawnthu hmang te, hla hmang te, hla chham mi hmang te, malsâwmna thu hmang te leh dân hmang te-in Pathian thu an âwih loh chânga harsatna an lo tawh thin dân leh an laka Pathian rinawm thinzia hriattîr thar leh an ni. Torah an tihah hian ‘Thu Sâwm Pêk’ pawh hi a tel ve ngei a; mahse chumi ni lo pawh thil dang tam tak a tel ve tho bawk. Hêng lehkhabute hian Pathian mite chanchin kal tawh a sawi bâkah Pathianin anmahni a lo kaihruai tawh dân te pawh a târ lang a. Chutiang chuan Israel mite kha an tobul leh nihna a hriattîr a ni.
 Nehemia 8:3; Deuteronomi 4:1; 6:3, 4; Josua 1:9; Sâm 1:2; Thufingte 19:20; Ezekiela 37:4 leh Matthaia 17:5 te hi chhiar la. Hêng chângten Pathian Thu kan chhiar dân tûr nia min hrilh chu eng nge ni?
 Mipuiten Pathian Thu zawm an châk thar ta viau mai hi Ezran kum 13 kal taa Jerusalem a lo thlen atanga Pathian Thu a lo chhiar thin leh a lo zirtîr thin rah kha a nih ngei a rinawm. Amah hi Pathian hnaa inpe zo tak leh danglamna thlentu nih tum tlat mi a ni a. Khatia a hnên atanga an hriat chhunzawm reng avângah khân Pathian Thu chu anmahni-ah a lo tak ta riau mai ni tûr a ni. Chumi azârah chuan Pathian thu ngaihthlâk leh zawm duhna thinlung an lo pu ta a, a chhan pawh Pathian atanga chhuak thu chu an thlahlel êm atin ni. Chuvâng chuan, hemi tum pawh hian Torah lam chu zah tak chung leh a awmzia hriat duhna nên an hawi ta a. Pathian Thu-a kan inchiah hneh tak tak a nih chuan Pathianin kan nun a rawn luah châkna kan nei thûk telh telh mai dâwn a ni.
 Eng tiangin nge Pathian Thu hi i lo chhiar ve thin le? Ringtu ni-ah chuan i inchhâl a ni mai thei e, mahse chutianga i inchhâlna chu eng tiangin nge i nunah a takin a lan chhuah a, a thil sawite chu eng tiang taka nasa-in nge zawm tumin i beih thin? Bible-in a sawite hi zâwm lo ni ta la, i nun kha eng tiang takin nge a danglam ang?
 THAWHLEHNI November 5
 PATHIAN THU CHHIARA HRILHFIAH NGHÂLIN
 Nehemia 8:4–8 chhiar la. Dân bu chhiar chuan eng nge ni a nghawng chhuah?
 Ezran Dân bu a chhiar lâi hian a kiangah mi 13—a ding lamah mi 6 leh a vei lamah mi 7 an lo ding ve a, a ding lama mite hian Pathian Thu chu a chhiar theih tûrin an lo kensak a (Neh. 8:4); a vei lama mite hian a thu chhiar awmzia chu mipuite hriatthiam theih tûrin an lo hrilhfiah ve thung (Neh. 8:7). Eng tin nge hetiang hian tuallâiah te an tih theih le kan ti a ni mai thei a; amaherawhchu, amah pui tûra a ding lama lo awm ve-te hian Dân bu kha an lo châwi a ni mai thei a (Dân bu hi lehkhabu zial an tih ang chi kha a ni a, an chhiar tûr chu mi dangin an lo pawh phelh hmasak zêl a ngâi thîn a ni), a nih loh pawhin anmahni hian an inchhiar zâwk a ni mai thei bawk. Zîngkâr atanga chhiar tanin, chhûn thleng an chhiar a, khati lâi vêla awm zawng zawng khân an lo hriat vek theih dân kawng an zawng ngei ang tih a rinawm.
 “Fiah takin an chhiar a” tih leh, “An thu chhiar chu mipuiin an hriatthiam theih nân an pui a” (Neh. 8:8, NKJV) tih tawngkamte hian an thuchhiarte chu an hrilhfiah pah zêl tih a kâwk thei a, an lo letling nghâl zêl tih pawh a kâwk thei tho bawk. A khawi zâwk zâwk pawh hi lo ni se, hemi tuma an thil tih dân nên hian inhmeh tak a ni ve ve tho. Israel mite kha kum tam tak chhûng an va awmna Babulon atanga lo kîr an ni a, chumi rama an tawng hman ber chu Aramik a ni. Chuvângin, Hebrai tawnga Ezra’n Dân bu a chhiar khân mi tam tak, a bîkin thangtharte tân chuan hriatthiam a awlsam lo hle ang. Chutih rual chuan, Bible thu hrilhfiahna emaw, sawi zauna emaw te hi kan tangkâipui thei hle bawk a. Miin Bible thu a sawi chhâwna a awmzia a hrilhfiah nghâl zêl bawk hian Bible thu chu a lo nung leh zual sawt a, a lo ngâithlatute tân pawh an thu hriatte chu nuna bel a awlsam ta sawt thîn a ni.
 Tirhkohte 8:26–38 chhiar la. Hetah hian a chunga kan sawi tâk Jerusalema thil thleng ang kha eng nge thleng leh? Chuta tang chuan kan tân zirlâi zir chhuah theih a awm em?
 Prostestant kohhran kan nih ang ngeiin ringtu mi mal tin hian keimahni ngeiin Pathian Thu chu kan hre tûr a ni tih gu kan pawm a, tin, Bible thutakte pawh hi tuin emaw (kohhran hotu lû ber pawh ni se) a sawi a nih vâng maia lo pawm ve ngawt tûr a ni lo tih pawh kan hre bawk. Chutih rual chuan, Bible thute hi mi tu emawina a awmzia min hrilhfiahsak châng hian hlâwkthlâk kan ti thîn theuh a ni lo’m ni? Kan thurinte hi keimahni tâna kan hriat theuh a ngâi a, chutih rual chuan, mi dangte thusawi pawh hian êng min pêk theih châng a awm ve tho bawk a ni.
 NILÂINI November 6
 MIPUITE CHHÂNLÊTNA
 Ezran Pathian Thu (Torah, Dân bu) a han phelh chiah chuan mipuite chu an ding vek a. A chhiar hmâin Pathian a fak phawt a. A chhiar zawhah mipuite chuan chung lama bân pharin, “Amen, Amen!” tiin an lo chhâwn a (Neh. 8:5, 6). Tichuan, an lû an kûn a, a hmâia lei siin LALPA chu chibai an bûk leh ta a ni
 Nehemia 8:9–12 chhiar la. Enga ti nge hruaitute hian mipuite chu lungchhia emaw, tap emaw lo tûra an hrilh le?
 “Kum eng emaw zât a liam hnua Babulon atanga Jerusalema saltâng lo kîr lehte hnêna Pathian dân chhiar chhuah a nih tum khân mite chu an bawhchhiatna avânga lungngâiin an tap a, tichuan, he thu lâwmawm tak hi sawi chhuah a ni ta a ni: ‘Lungchhe suh u. . . . Kal ula, thil thau eiin thil thlum te ei ula, eng mah buatsaih nei ve lote pawh an chanpual tûr thawn ang che u, vawiin hi kan LALPA tâna ni thianghlim a nih hi, lungngâiin awm suh u; LALPA chunga lâwmna chu in chakna a ni si a’ (Nehemia 8:9, 10).”—Ellen G. White, Tihdam Rawngbâwlna, p. 265.
 Mipuiten Pathian thute an han ngaihthlâk chuan anmahni sualna an hre chhuak a, chu chuan tilungngâiin an tap ta a ni. Kan hnêna Pathian a rawn inpuan a, a hmangaihna, thatna, khawngaihna leh rinawmna te kan lo hriat hian keimahni tlin lohna leh fel lohnate kan hmu lian thîn rêng a ni. Pathian Thu kal tlanga Pathian thianghlimna kan hmuh hian êng thar hnuaiah kan sualna râpthlâkzia kan hmu a. Chutianga mahni tlin lohna hriatna chuan Israel mite pawh kha a tilungngâi a, a vêl tap ta a ni. Mahse, lungngâi tûr an ni lo, a chhan pawh LALPA chunga lâwmna chu an chakna a nih vângin (Neh. 8:10). Tawngkam danga sawi dâwn chuan, sualin tling lo hle mah se, Pathian thiltihtheihna chu an rin chhan thei a ni kan ti thei ang.
 Tin, hemi nî hi ni bîk leh thianghlim, Tâwtawrâwt Kût (Hebrai tawngin, Rosh Hashanah) a ni hrim hrim a, LALPA rorêlna (‘Tlanna Ni’ tiin an sawi thîn a, Tishri thla ni 10-ah an hmang thîn) lo thleng tûr atâna ‘thinlung’ lo buatsaih a pawimawhzia hriattîrna atân tâwtawrâwtte an hâm ri ruai ruai thîn. Chutiang chuan, tâwtawrâwt ham chu Pathian hmâa dinga sualte sim tûra inkohna a ni. He nî hi Pathian lam hawi tûra mite hriattîr nî atâna siam a ni a, chuvâng chuan, an lungngâia an tap ta mai pawh kha a hriatthiam awm hle. Mahse, an hruaitute hian an sualte an sim tawh hnu chuan Pathianin an dîlna a hria a, Pathian ngaihndamna chu lâwm taka pawm mai tawh zâwk tûr a ni tih an hrilh ta a.
 Hei hian sual chimawmzia leh sual avânga harsatna lo thlengte chin felna leh beiseina kan lo neih theihna awm chhun chu krawsa Isua thihna chiah kha a ni tih eng tin nge min hrilh le?
 NINGANI November 7
 LALPA CHUNGA LÂWMNA CHU
 “LALPA chunga lâwmna chu in chakna a ni si a” (Neh. 8:10) tih tawngkam hi hlim leh lâwm taka kan awm hi Pathian duh dân a ni tih min hriattîrtu a ni. Mahse, he lâwmna hi lâwmna pângngâi ni lovin, Pathian kan hriatna leh a hmangaihna kan channa atanga lo chhuak lawmna a ni a. Pathian leh a thatnaa lâwm a, kan tâna thil a tih zawhzâite avânga hlim hi ni tina chan kan tum ziah tûr a ni. Chu bâkah chuan, Pathiana lâwmna hian ni thar hmachhawna, kan chunga thil lo thlengte thiam taka dawngsawng thei tûrin chakna min pe bawk.
 Nehemia 8:13–18 chhiar la. Hetah hian eng thil nge thleng a, chu chuan hetih hun lâia mite leh an hruaitute chanchin eng tin nge min hrilh le?
 A tûkah chuan hruaitute chu Pathian lehkhabu atanga thil dang hriat belh duhin Ezra hnênah an lo kal a. Hei hian an mite chu Pathian lama hruai an duhzia a tilang. Kawng dika mipuite hruai chu anmahni ngeiin Pathian an zawna, a hnên atanga hriatna pûr châwk an tum lo a nih chuan thil theih miah lo a ni tih an hre chiang hle a ni.
 Leviticus 23:39–43 chhiar la. Eng thil ti tûrin nge Israel mite kha thu pêk an nih sawi la, eng vânga pêk ni nge an nih sawi bawk ang che.
 Nehemia 8:15 hian an thil tihte kha Dân bûa a inziah dân ang tak vekin an ti a ni tih a sawi a. Hetah pawh hian Pathian Thu zawm an duh tawh tak zet tih a lanna dang kan hmu leh bawk—kum sawm sarih chhûng vêl zêt sala an va tân chhûng khân thuâwih loh pawizia a lo zir chhuak tawh si a. Tin, Leviticus-a kan hmuh ang hian hlim taka kût hmang tûr a ni a, “LALPA in Pathian hmâah chuan ni sarih chhûng hlim takin awm rawh u” tia hrilh an ni (Lev. 23:40, NKJV). Tawngkam danga sawi chuan, Pathian khawngaihna leh zahngaihna, a chhandamna an hriat khân LALPAN an tâna thil a lo tih tawhahte chuan an lâwm êm êm tûr a ni.
 Hmânlâi Israel-te hman thin kût hrang hrangin an entîr Isuaa thilpêk kan dawnte hi ngaihtuah la. Eng tin nge harsatna leh natna kârah pawh hian LALPÂA lâwm nachâng kan lo hriat theih ang? Eng vângin nge, a bîk takin hetiang huah hian LALPÂA lâwm chu a pawimawh leh zual bîk riau le?
 ZIRTÂWPNI November 8
 ZIR BELHNA: Ellen G. White-i lehkhabu, Zâwlneite leh Lalte phêk 611–668-a, ‘Pathian Dâna Inzirtîrna’ tih kha chhiar ni se.
 “A thutiamte a hlen ngei dâwn a ni tih an rinna chu a takin an lan chhuahtîr tûr a ni a. An simna chu Pathianin a pawmsak tawh a, sual ngaihdamna leh Pathian vohbîk an nihna chu pêk lêt leh an nih tâk avângin nasa taka lâwm tûr an ni. . . .
 “LALPA hnêna kîr lehna dik tak chuan nun a tihlim reng thîn. Thlarau Thianghlim thununna hnuaia mi sual a inpêk tawp hian a bawlhhlawhna leh thiam lohna chu thinlungte en thîntu thianghlimna nêna a inan lohzia a hmu thîn a. Amah chu dân bawhchhetu, thiam loh chang tawh a ni tih a inhre thîn bawk. Mahse, chumi avâng chuan beidawng tûr a ni chuang lo, a chhan pawh ngaihdam a ni tawh reng si a. A vân Pa, sualnate ngâidam thîntu hmangaihnaah chuan a sualte ngaihdam a ni vek tawh tih a hriat avângin a hlim tûr a ni. Pathian ropuina êng chuan sual sim tawh mihringte chu a hmangaihna bânin a lo kuangkuah a, an hliamte a tuam damsak a, sual lak ata a tlêng fâi a, chhandamna kawrfual chu a lo hâktîr thîn a ni.”—Ellen G. White, Prophets and Kings (Zâwlneite leh Lalte), p. 567.
 SAWI HO TÛRTE: 
 1. Eng tin nge ‘LALPA chunga lâwmna’ (Neh. 8:10) hi in chakna atân in lo hman ve theih ang? Chumi awmzia chu, Pathian thiltihtheihna leh a ngaihdamna hi kan nuna kan lo chan ve theih nân thil eng emaw kan tih ve ngâi a awm em? A awm a nih chuan eng nge ni?
 2. Eng tin nge kan sualte avânga lungngaihna leh LALPÂA lâwmna hi inbûk tâwk takin kan neih kawp theih ang? Hêng thil pahnihte hi a inkalh rêng rêng êm? Eng tin nge dân leh chanchin tha inlaichîn tawn dân hian a chhânna tûr min pêk le? Rome 3:19–24 en la.
 3. Nehemia 8:10-a Nehemia mipuite hnêna a sawi, “Kal ta ula, thil thaute eiin thil thlumte pawh va ei rawh u, tin, an tâna eng mah buatsaih ni ve lote chanpual tûr pawh hawnsak bawk ang che u; vawiin hi kan LALPA tâna ni thianghlim a nih hi. Lungngâi suh u, a chhan pawh LALPÂA in lâwmna chu in chakna a ni si a” tih thu kha chhiar leh ula. Hemi nî hi “kan LALPA tâna ni thianghlim” a nih avângin thil thau kan ei ang a, thil thlum kan in ang a, tin, eng mah ei tûr nei ve lote hnênah pawh ei leh in tûr kan pe ve tûr tihna a nih chu. Hei hian LALPÂA kan lâwm theih dân kawngte eng tin nge min hrilh sawi ula. Heti lâia ‘thianghlim’ tih hi eng nge ni awmzia sawi fiah bawk rawh u.